Rolnicy tkwią w błędnym kole – średnie zadłużenie najwyższe od lat

Liczba zadłużonych rolników, według danych Krajowego Rejestru Długów, zmalała w ciągu ostatniego roku o blisko 4 proc. do 3734, ale łączne zadłużenie wzrosło o 6 proc. i obecnie wynosi 272,7 mln zł. Wzrosło też i tak już wysokie średnie zadłużenie przypadające na jednego rolnika-przedsiębiorcę – z 66,4 tys. zł do 73 tys. zł. Oznacza to, że pogarsza się sytuacja finansowa rolników, którzy już wcześniej mieli kłopoty ze spłatą zobowiązań. Aktualnym problemem producentów rolnych są natomiast wysokie koszty produkcji i spadające ceny skupu.

Jak wskazują eksperci z Instytutu Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej, ceny skupu produktów rolniczych spadają szybciej niż ceny środków produkcji rolnej. Według wrześniowych danych GUS, ceny skupu podstawowych produktów rolnych spadły w sierpniu 2023 r. zarówno w stosunku do miesiąca poprzedniego (o 3,2 proc.), jak i w porównaniu z analogicznym okresem ubiegłego roku (o 18,7 proc.). Jednocześnie, według raportu GUS na temat koniunktury w gospodarstwach rolnych, w I półroczu br. co drugi właściciel gospodarstwa rolnego (52,4 proc.) negatywnie oceniał swoją sytuację ekonomiczną w stosunku do poprzedniego półrocza.

Wydaje się, że w najbliższym czasie liczne programy rządowego wsparcia powinny choć częściowo zrekompensować właścicielom gospodarstw trudy pracy na roli. Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 zaplanowała 60 interwencji rozwojowych, sektorowych i inwestycyjnych, z których część już została rolnikom wypłacona. Do innych nabór wniosków jeszcze trwa. W tegorocznej kampanii o dopłaty ubiega się ponad 1,24 mln rolników, a przeznaczona na to wsparcie pula środków wynosi blisko 17 mld zł.

Rolnik rolnikowi nierówny

Nie znaczy to jednak, że w Polsce jest blisko 1,3 mln aktywnych rolników. Według szacunków izb rolniczych, faktyczna liczba aktywnie prowadzonych gospodarstw wynosi ok. 400 tys., a 80 proc. osób, które wnioskują o dopłaty bezpośrednie, nie prowadzi działalności rolniczej i nie produkuje na rynek.

Również gdy mówimy o rolnikach w kontekście ich zadłużenia w Krajowym Rejestrze Długów, należy przez to rozumieć wyłącznie rolników-przedsiębiorców, a nie osoby mieszkające na wsi.

Takich dłużników z sektora rolniczego jest w rejestrze obecnie ponad 3700, a ich łączny dług wynosi blisko 273 mln zł. Większość tego długu należy do rolników prowadzących działalność mieszaną: uprawy rolne połączone z hodowlą zwierząt. Nieco mniej dłużników prowadzi działalność usługową wspomagającą rolnictwo i następującą po zbiorach. A najmniej zadłużone są gospodarstwa rolne specjalizujące się tylko w uprawie roślin lub chowie zwierząt – komentuje Adam Łącki, prezes Zarządu Krajowego Rejestru Długów Biura Informacji Gospodarczej.

Problemem pozostaje jednak bardzo wysokie średnie zadłużenie przypadające na jednego rolnika, czyli 73 tys. zł. Wyższe kwoty, jak na przykład 77 tys. zł, obserwowaliśmy ostatnio jedynie w 2017 r., kiedy to kwietniowe przymrozki spowodowały szkody w uprawach rolnych, drzew, krzewów owocowych i truskawek, a w sierpniu rolnicy ponieśli duże szkody w wyniku nawałnic. Bieżący rok nie był trudniejszy pod względem warunków pogodowych, więc przyczyn rosnącego zadłużenia należy szukać gdzie indziej – jak choćby – w coraz mniej opłacalnej produkcji rolnej.

Ta praca coraz mniej się opłaca

Przeciętny dochód z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych w 2022 r. wg GUS wyniósł 5549 zł. Jednocześnie coraz więcej właścicieli przyznaje, że produkcja rolnicza jest nieopłacalna. Na koniec I półrocza 2023 r. wskazywało tak blisko 41 proc. rolników. To najwięcej na przestrzeni ostatnich pięciu lat. Dla porównania, tylko co 10. badany przez GUS rolnik deklaruje, że produkcja jest opłacalna. Z kolei najnowszy raport „Polska Wieś i Rolnictwo 2023” zrealizowany na zlecenie: MRiRW, ARiMR, KOWR i KRUS, pokazuje, że ok. 30 proc. gospodarstw rolnych nie jest w stanie utrzymać się wyłącznie z pracy na roli.

Pod względem łącznego zadłużenia w KRD prym wiodą rolnicy z województwa mazowieckiego. Mają do spłaty w sumie 42,7 mln zł. Najwięcej dłużników rolnych jest jednak w Wielkopolsce – 562 zadłużone gospodarstwa rolne. Najwyższy średni dług przypadający na jednego rolnika znajdziemy w województwie kujawsko-pomorskim – 98,9 tys. zł. Stamtąd też pochodzi dłużnik-rekordzista, który ma 6,4 mln zł przeterminowanych zobowiązań finansowych wobec m.in. dostawcy energii, firmy wynajmującej maszyny i urządzenia rolnicze oraz funduszu sekurytyzacyjnego.

Stratny rolnik problemem dla całej gospodarki

Najwięcej od rolników muszą odzyskać firmy windykacyjne i fundusze sekurytyzacyjne – 85 mln zł. Są to najczęściej długi wtórne, odkupione od banków i firm leasingowych. Największym problemem rolników jest spłata zaciągniętych kredytów na sprzęt rolniczy – nieuregulowane raty kredytowe i leasingowe to ponad 76 mln zł. Kolejni wierzyciele to: firmy zaopatrujące rolnictwo w maszyny i urządzenia, nasiona, środki ochrony roślin i pasze – 65,5 mln zł oraz dostawcy energii elektrycznej – 4,2 mln zł.

Rolnicy mają też swoich dłużników, których to jednak niechętnie wpisują do biur informacji gospodarczej. Według danych KRD, dłużnicy są im winni 33,4 mln zł. Eksperci rynku zarządzania wierzytelnościami mówią o błędnym kole, w którym funkcjonują zarówno rolnicy, jak i ich kontrahenci.

Z naszych obserwacji wynika, że jeśli rolnik-wierzyciel zleca windykację profesjonalnej firmie, to z reguły na wysokie kwoty rzędu kilkudziesięciu tysięcy złotych. I to nie jest korzystna sytuacja. Stratny rolnik jest bowiem ryzykownym kontrahentem dla pozostałych przedsiębiorców, którzy z nim współpracują, ponieważ nie płaci za nawozy, środki do produkcji, leasing maszyn czy urządzeń rolniczych. W konsekwencji cierpią wszyscy powiązani z branżą rolniczą. Z naszego doświadczenia w odzyskiwaniu należności od przedsiębiorców rolnych wynika, że nierzadko dostają oni mocno wydłużone terminy płatności, sięgające nawet sześciu miesięcy, np. przy zakupie ziaren do wysiewów na polach czy środków ochrony roślin. Mimo tak dogodnych warunków nie płacą za otrzymane towary. W rozmowach z naszymi negocjatorami, którzy kontaktują się z nimi, aby odzyskać należności w imieniu wierzycieli, tłumaczą, że nie zdecydowali się na zebranie plonów, albo że musieli zapłacić za paliwo lub czekają na dopłaty do działalności. W ich odczuciu to wystraczające powody, by nie rozliczyć się z dostawcami. W ten sposób koło zaległości płatniczych w tej branży się zamyka – wyjaśniaJakub Kostecki, prezes Zarządu firmy windykacyjnej Kaczmarski Inkasso.

Porady dietetyka

Zdrowe odżywianie może być ekonomiczne, w zależności od wyboru produktów i sposobu ich przygotowywania. Na przykład, warzywa i owoce sezonowe są często tańsze niż te importowane, a kupowanie produktów w sklepach typu "outlet" czy w marketach wiejskich też może być korzystniejsze cenowo.

Kupowanie produktów w bulk (większe ilości) również może być tańsze. Gotowanie w domu zamiast jedzenia na mieście również pozwala na oszczędności. Dlatego, zdrowe odżywianie nie musi być drogie, ale wymaga planowania i przemyślanego zakupów.

Aby rozpocząć zdrowe odżywianie, można rozpocząć od kilku prostych kroków:

  1. Planowanie: Przygotuj plan posiłków na cały tydzień, uwzględniając różnorodność warzyw, owoców i białka.
  2. Lista zakupów: Przygotuj listę zakupów z produktami, których potrzebujesz do przygotowania posiłków.
  3. Gotowanie w domu: Gotuj w domu, zamiast jadać na mieście, pozwala to na lepsze kontrolowanie składników i ilości kalorii.
  4. Unikaj jedzenia z fast foodów i gotowych posiłków, które zazwyczaj zawierają duże ilości tłuszczu i cukru.
  5. Pij dużo wody i ograniczaj ilość kawy, alkoholu i słodkich napojów.
  6. Dodaj do swojej diety różnorodne warzywa i owoce, a także produkty pełnoziarniste.
  7. Pamiętaj o regularnym ruchu fizycznym.
  8. Zmiana nawyków żywieniowych powinna być stopniowa i dostosowana do indywidualnych potrzeb i możliwości, nie należy się załamywać przy pierwszych trudnościach.

Zdrowe odżywianie może być ekonomiczne, w zależności od wyboru produktów i sposobu ich przygotowywania. Na przykład, warzywa i owoce sezonowe są często tańsze niż te importowane, a kupowanie produktów w sklepach typu "outlet" czy w marketach wiejskich też może być korzystniejsze cenowo.

Kupowanie produktów w bulk (większe ilości) również może być tańsze. Gotowanie w domu zamiast jedzenia na mieście również pozwala na oszczędności. Dlatego, zdrowe odżywianie nie musi być drogie, ale wymaga planowania i przemyślanego zakupów.

Aby rozpocząć zdrowe odżywianie, można rozpocząć od kilku prostych kroków:

  1. Planowanie: Przygotuj plan posiłków na cały tydzień, uwzględniając różnorodność warzyw, owoców i białka.
  2. Lista zakupów: Przygotuj listę zakupów z produktami, których potrzebujesz do przygotowania posiłków.
  3. Gotowanie w domu: Gotuj w domu, zamiast jadać na mieście, pozwala to na lepsze kontrolowanie składników i ilości kalorii.
  4. Unikaj jedzenia z fast foodów i gotowych posiłków, które zazwyczaj zawierają duże ilości tłuszczu i cukru.
  5. Pij dużo wody i ograniczaj ilość kawy, alkoholu i słodkich napojów.
  6. Dodaj do swojej diety różnorodne warzywa i owoce, a także produkty pełnoziarniste.
  7. Pamiętaj o regularnym ruchu fizycznym.
  8. Zmiana nawyków żywieniowych powinna być stopniowa i dostosowana do indywidualnych potrzeb i możliwości, nie należy się załamywać przy pierwszych trudnościach.

Zostań szefem kuchni

Stanie się szefem kuchni wymaga kombinacji odpowiedniego wykształcenia, doświadczenia zawodowego, umiejętności kulinarnych, zdolności zarządzania personelem oraz zaangażowania w rozwój kariery w branży gastronomicznej. Oto kilka kroków, które mogą pomóc Ci osiągnąć ten cel:

  1. Ukończ odpowiednie wykształcenie kulinarno-gastronomiczne:
    • Wielu szefów kuchni posiada formalne wykształcenie kulinarno-gastronomiczne, zdobyte w szkołach kulinarnych, uczelniach gastronomicznych lub innych instytucjach oferujących programy szkoleniowe w tej dziedzinie.
  2. Zdobądź doświadczenie zawodowe:
    • Pracuj w różnych miejscach gastronomicznych, zdobywaj doświadczenie w różnych rodzajach kuchni, zarówno na niskich, jak i wysokich szczeblach hierarchii kuchennej. Przebywanie w różnych środowiskach pozwoli Ci lepiej zrozumieć różne aspekty pracy w kuchni.
  3. Rozwijaj umiejętności kulinarno-kreatywne:
    • Pracuj nad doskonaleniem swoich umiejętności kulinarnych. Warto eksperymentować z różnymi stylami kuchni, technikami gotowania i różnorodnymi składnikami.
  4. Buduj reputację:
    • Twórz smaczne i estetyczne dania, dbaj o jakość potraw. Pozytywna reputacja jako utalentowany kucharz pomoże Ci w awansie na wyższe stanowiska.
  5. Zdobywaj certyfikaty i nagrody:
    • Uczestnicz w konkursach kulinarnych, zdobywaj certyfikaty i nagrody, aby wzmocnić swoje kwalifikacje i zwrócić na siebie uwagę w środowisku kulinarnej branży.
  6. Pracuj nad umiejętnościami zarządzania:
    • Szef kuchni to nie tylko utalentowany kucharz, ale również skuteczny menedżer. Rozwijaj umiejętności zarządzania personelem, kosztami, planowaniem menu i innymi aspektami operacyjnymi kuchni.
  7. Zbuduj sieć kontaktów w branży:
    • Nawiąż kontakty z innymi profesjonalistami w branży gastronomicznej, uczestnicz w wydarzeniach branżowych, festiwalach kulinarnych i spotkaniach, aby rozszerzyć swoją sieć kontaktów.
  8. Podnosić swoje kwalifikacje:
    • Stale rozwijaj swoje umiejętności i wiedzę. Uczestnicz w kursach doskonalących, szkoleniach, warsztatach i konferencjach związanych z kulinariami.
  9. Zaangażuj się w rozwój kariery:
    • Zdefiniuj swoje cele zawodowe i pracuj systematycznie nad ich osiągnięciem. Rozważ prace na różnych stanowiskach kucharskich, aby zdobywać doświadczenie na różnych poziomach.
  10. Dąż do doskonałości:
    • Szef kuchni powinien mieć pasję do doskonalenia swoich umiejętności i doskonalenia jakości serwowanych potraw. Dążenie do doskonałości przyniesie sukces w karierze kulinarno-gastronomicznej.

Pamiętaj, że droga do zostania szefem kuchni wymaga poświęceń, zaangażowania i nieustannej chęci doskonalenia się. Czasami warto także być otwartym na zmiany, eksperymenty i nowe wyzwania w świecie kulinarnym.

Leave a Reply

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *